Etiket arşivi: Türk

Büyük Selçuklu Devleti

BÜYÜK  SELÇUKLU DEVLETİ

büyük selçuklu devleti

Büyük Selçuklu devleti, Türk milletinin en büyük kollarından biri olan Oğuzlar tarafından kuruldu. Oğuz kelimesi, “boylar” anlamına geliyordu. Bizanslılar Oğuzlara Uz, Araplar Guz,Ruslar ise Tork veya Torki diyorlardı. Oğuzlar; Bozoklar ve Üçoklar olmak üzere iki kola ayrılmışlardı. Her kol kendi arasında 12 boya bölünmüştü. Toplam 24 Oğuz boyu vardı. Her boyun sembolü ayrıydı.

Göktürk devleti döneminde Oğuzlar, devletin batı tarafını oluşturuyordu. Bu devletin yıkılmasından sonra Oğuzlar X. yy da Aral gölünün kuzeyinde Oğuz Yabgu Devletini kurdular. Bu devletin ordu komutanı (subaşı) olan Selçuk Bey, Oğuzların Üçokların Kınık boyundandı. Selçuk Bey’in Oğuz Yabgu devletinden ayrılarak kendine tabi olanlarla Cent şehrine geldi. Burada İslamiyet hızla yayılıyordu. Selçuk Bey yanındakilerle birlikte müslüman oldu. Oğuzlarla savaşması ününü arttırdı.

B.Tuğrul ve Çağrı Beyler

Bir müddet Maveraünnehirde kaldılar. Daha sonra Gaznelilere ait olan Horasan topraklarına girdiler. Gazne sultanı Mesut’dan , burada yerleşmek izin istediler. Ancak Sultan Mesut kabul etmedi. Bu yüzden Horasan için Selçuklular ile Gazneliler arasında mücadele başladı. Genelde Selçuklular galip geliyordu. 1040yılında Dandanakan Savaşı Selçuklu Devletinin kuruluş tarihi olarak kabul edilir.

Tuğrul Bey adına hutbe okutup liderliğini ilan ettikten sonra fetih hareketlerine başladı. İran ve Azerbeycan’ı ele geçirdi. Devletin merkezini Nişapur‘dan Rey‘e taşıdı.Doğu Anadolu’ya akınlar düzenledi. 1048 yılında Bizans ile yapılan Pasinler Savaşını Selçuklular kazandı.Tuğrul Bey, Bağdat’daki Abbasi halifesi ile iyi ilişkiler kurdu. İslam dünyasındaki etkisi arttı. Çağrı Bey’de doğuda Karahanlılar ve Gaznelileri yendi. Harzem ülkesini ele geçirdi.

C.Alparslan Dönemi

Tuğrul Beyin çocuğu yoktu. Onun yerine Çağrı Beyin oğlu Alparslan tahta geçti.Nizamülmülk‘ü kendine vezir atadı. Özellikle Anadolu akınlarına önem verdi. Gürcistan’ı fethetti. Alparslan 1070 yılında Kafkasya’dan Anadolu’ya girdi. Bizans ve Selçuklu orduları 1071 yılında Malazgrit ovasında Malazgirt Meydan Muharebesiile Anadolu kapıları Türklere açıldı. Alparslan Anadolu’nun fethi için komutanlarını görevlendirdi.

D. Melikşah Dönemi

Alparslan’ın ölümünden sonra oğlu Melikşah sultan oldu. Büyük Selçuklu Devleti onun zamanında en parlak zamanını yaşadı. Başkenti Rey’den İsfahan‘a taşıdı. Büyük Selçuklulara bağlı Anadolu ve Suriye Selçuklu Devletleri ile Anadolu’da ilk beylikler (Danişmentliler, Mengücekliler, Saltuklular, Artuklular) onun zamanında kuruldu. Devletin sınırları Ege kıyılarından Tanrı dağlarına, Kafkas dağlarından Basra körfezi ve Hint okyanusuna kadar uzanıyordu.

 Fetret (Bunalım) Devri

Vezir Nizamülmülk ve arkasından Melikşah öldü.(1092). Taht kavgaları görüldü. Devlet zayıfladı. Avrupa’dan gelen haçlı ordularına karşı gerekli tedbir alınmadı. 1118 yılında Selçuklu Devletinin başına Sancar geçti. Başkenti tekrar Merv‘e taşıdı. Devletin istikrarını tekrar sağladı. Karahanlılar ile Gaznelileri tekrar bağlı hale getirdi. Devletin bu durumu doğuda gelen Karahitay saldırısına dek sürdü. Sancar 1141 yılında Katvan’da Karahitaylılar ile olan savaşı kaybetti. Selçuklu devleti Oğuz isyanı ile yıkıldı. Bu devletin yıkılmasıyla çeşitli atabeylikler ortaya çıktı.Bunlar Selçuklu ailesinden olmayan vali ve komutanlıklarca kurulmuşlardı.Devletin yıkılmasın Batınilik akımının zararlı çalışmalarının da çok büyük etkisi vardı

Türk Kelimesinin Anlamı

       Türk Nedir ?

  • Türk adına çeşitli kaynak ve araştırmalarda türlü manalar verilmiştir. Çin kaynakları Tu-küe (Türk)’ü miğfer olarak , İslam kaynakları ise ses benzetmesine dayanarak terkedilmiş,olgunlukçağı ve benzeri manalar vererek yeni anlamlar üretmiştir.
  • XIX. asırda A. Vambery’nin ilmi izaha yakın olan fikrine göre ise Türk kelimesi “TÜREMEK”ten gelmektedir. Zira Gökalp bunu “TÜRELİ” yani kanun ve nizam sahibi olarak açıklamıştır.

Ancak Türk sözünün cins isim olarak GÜÇ-KUVVET” manasında olduğu, buradaki Türk kelimesinin milletin adı olan “Türk” kelimesi ile aynı olduğu A.V. Le Coq tarafından ileri sürülmüştür. Bu iddia Kök-Türk kitabelerinin çözücüsü olan V. Thomsen tarafından kabul edilmiş,aynı iddia G. Nemeth’in tetkikleri ile de ispat edilmiştir.

Ayrıca Türk kelimesinin cins isim olarak “ALTAYLI (Ceyhu ötesi Turanlı) kavimlerini ifade etmek üzere 420 yıllarına ait bir Pers metninde, daha sonradan 515 hadiseleri dolayısıyla “Türk-Hun”(Kudretli-Hun) tabirlerinin de geçtiği bilinmektedir.

İran kaynaklarında Türk sözü “Güzel İnsan” karşılığında kullanılırken, XI. yy’da Kaşkarlı Mahmut “Türk adının Türkler’e Tanrı tarafından verildiğini ” belirterek, “Gençlik,kuvvet,kudret ve olgunluk çağı” demek olduğunu bir kez daha belirtmiştir. Tarihçiler ise Türk kelimesinin “Güçlü-Kuvvetli” anlamına geldiğini kabul etmektedirler.

Orhun yazıtları’ındaki anlamı bir ırk adından çok, “düzenli” bir kavimdir. yazıtlarda “türük budun” (düzenlenmiş, bir araya getirilmiş topluluk) olarak geçiyor. sonradan “oğuz” olmaktan çok milliyetçilik akımıyla birlikte (biraz da eski dönemlerdeki yabancıların bize türk demesi sayesinde) millet olarak bu ismi benimsedik.

Orta asyada güç ve kuvvet anlamlarından türeyen gerçek söylenişte türük olarak da telaffuz edilen sözdür.

Tatarca’da ise “törük” sözcüğü (türk sözcüğü ile bağlantısı olduğu tartışmalı) güçlü, kuvvetli anlamına geliyor.

Son olarak Türk ırkının çok eski olması nedeniyle Türk adının nerden geldiği hakkında birçok iddia ve görüşler ileriye sürmüşlerdir. Buna göre,

  • -Heredotos’un doğıu kavimleri arasında zikrettiği TARGİTAB‘lar.
  • -İskit topraklarında doğdukları söylenen TYRKAE‘ler
  • -Tevratta adı geçen Togarma‘lar.
  • -Eski Hint kaynaklarında tesadüf edilen TURUKHA‘lar veya THRAK‘lar
  • -Esiki Ön Asya çivili metinleride görülen TURUKKU‘lar.
  • -Çin Kaynaklarında MÖ. I.yy’da rol oynadıkları belirtilen TİK veya ‘ler
    Bizzat “Türk” adını taşıyan Türk kavimleri olarak gösterilmektedir.

Türk Tarihinde Yolculuk-Türk Tarihi

TÜRK KELİMESİNİN ANLAMI

Çeşitli kaynaklarda ve değişik uygarlıkların kaynaklarında TÜRK  ismi ile ilgili çeşitli anlamlar vardır. Türkler’in köklü ve çok zengin bir tarihe ve kültüre sahip olması nedeniyle birçok bilim adamı “Türk” adının nereden geldiği hakkında araştırmalar yapmış, bu araştırmalar neticeside Türk adı ilk defa MÖ. XIV. yy’da “Tik” vveya “Tikler” adıyla geçmeye başlamıştır.

Türk Nedir ?

  • Türk adına çeşitli kaynak ve araştırmalarda türlü manalar verilmiştir. Çin kaynakları Tu-küe (Türk)’ü miğfer olarak , İslam kaynakları ise ses benzetmesine dayanarak terkedilmiş,olgunlukçağı ve benzeri manalar vererek yeni anlamlar üretmiştir.
  • XIX. asırda A. Vambery’nin ilmi izaha yakın olan fikrine göre ise Türk kelimesi “TÜREMEK”ten gelmektedir. Zira Gökalp bunu “TÜRELİ” yani kanun ve nizam sahibi olarak açıklamıştır.

Ancak Türk sözünün cins isim olarak GÜÇ-KUVVET” manasında olduğu, buradaki Türk kelimesinin milletin adı olan “Türk” kelimesi ile aynı olduğu A.V. Le Coq tarafından ileri sürülmüştür. Bu iddia Kök-Türk kitabelerinin çözücüsü olan V. Thomsen tarafından kabul edilmiş,aynı iddia G. Nemeth’in tetkikleri ile de ispat edilmiştir.

Ayrıca Türk kelimesinin cins isim olarak “ALTAYLI (Ceyhu ötesi Turanlı) kavimlerini ifade etmek üzere 420 yıllarına ait bir Pers metninde, daha sonradan 515 hadiseleri dolayısıyla “Türk-Hun”(Kudretli-Hun) tabirlerinin de geçtiği bilinmektedir.

İran kaynaklarında Türk sözü “Güzel İnsan” karşılığında kullanılırken, XI. yy’da Kaşkarlı Mahmut “Türk adının Türkler’e Tanrı tarafından verildiğini ” belirterek, “Gençlik,kuvvet,kudret ve olgunluk çağı” demek olduğunu bir kez daha belirtmiştir. Tarihçiler ise Türk kelimesinin “Güçlü-Kuvvetli” anlamına geldiğini kabul etmektedirler.

Orhun yazıtları’ındaki anlamı bir ırk adından çok, “düzenli” bir kavimdir. yazıtlarda “türük budun” (düzenlenmiş, bir araya getirilmiş topluluk) olarak geçiyor. sonradan “oğuz” olmaktan çok milliyetçilik akımıyla birlikte (biraz da eski dönemlerdeki yabancıların bize türk demesi sayesinde) millet olarak bu ismi benimsedik.

Orta asyada güç ve kuvvet anlamlarından türeyen gerçek söylenişte türük olarakta telaffuz edilen sözdür.

Tatarca’da ise “törük” sözcüğü (türk sözcüğü ile bağlantısı olduğu tartışmalı) güçlü, kuvvetli anlamına geliyor.

Son olarak Türk ırkının çok eski olması nedeniyle Türk adının nerden geldiği hakkında birçok iddia ve görüşler ileriye sürmüşlerdir. Buna göre,

  • -Heredotos’un doğıu kavimleri arasında zikrettiği TARGİTAB‘lar.
  • -İskit topraklarında doğdukları söylenen TYRKAE‘ler
  • -Tevratta adı geçen Togarma‘lar.
  • -Eski Hint kaynaklarında tesadüf edilen TURUKHA‘lar veya THRAK‘lar
  • -Esiki Ön Asya çivili metinleride görülen TURUKKU‘lar.
  • -Çin Kaynaklarında MÖ. I.yy’da rol oynadıkları belirtilen TİK veya ‘ler
    Bizzat “Türk” adını taşıyan Türk kavimleri olarak gösterilmektedir.